Güzelim Teorileri Mahveden Pis Gerçekler_ ihsan eliaçık
Sözkonusu bu yaman çelişkiye İsa'dan sonra Hrıstıyanlık ile Marks'dan sonra Marksizm örnek gösterilebilir. Aliya İzzet Begoviç'in tabiriyle bu aynı zamanda "saf din" ile "saf materyalizmin" gerçek hayatta mümkün olamayışının da öyküsüdür.Dinin "saf haliyle" tahakkuk etmesinin mümkün olmayışıyla ilgili çok önemli örnek Hristıyanlığın tarihi tecrübesidir. Çünkü din de ütopya da hayata girdikleri, tatbikata konuldukları zaman deforme olurlar. Saf ve tutarlı bir şekilde ancak kitaplarda mevcutturlar. Tatbikatta din "naturalize" olur; yani insanın tabiatından bir şeyler alır. Ütopya ise "humanize" olur; yani bazı ahlaki özellikler kazanır.
Hrıstıyanlığın da materyalizmin de defarmasyonu her zaman insana, yani onun hem hayvani hem insani olan asıl mahiyetine bir yaklaşmadır. Birincisinde ilahî tarafından bir düşüş, öbüründeyse hayvani tarafından bir yükseliş vardır. Gerçekte her ikisi de insanlığa doğru bir harekettir.Hristiyanlık tarihindeki bazı tezahürler, bu dinin hayatla çarpışması neticesinde kaçınılmaz olarak meydana gelen defarmasyonun sadece değişik görünümleridir. Bunlardan birkaç tanesini şöylece sıralamak mümkündür: Dinin kurumsallaşması yani kilisenin teşekkülü, Aziz Agustin'in katkısıyla çalışmanın tanınması, İncil'deki "İlim bakımından fakir olana ne mutlu" ifadesine rağmen mülkiyet, iktidar, tahsil ve ilimle ilgili tutumun değişmesi, zorlama ve baskının (engizisyon) kabulü...
Keza buna benzer sapmalara, tabi ters istikamette Marksizmin, yani materyalizmin tatbikatında da şahit oluruz. Örneğin, Fransız ihtilalinin ilan ettiği bazı hümanistik ilkelerin ve bundan önceki devirlerin kültür mirası olan şahsiyet hürriyeti, düşünce hürriyeti, mektup ve mesken mahremiyeti gibi bazı "peşin hükümlerin" kabulü, "insanın yalnız menfaat saikiyle hareket ettiği" görüşüne ters olarak emeğin mükafatı olarak manevi denilen teşvik vasıtalarının kabulü, "hukuk hakim sınıfın iradesidir" görüşüne rağmen bilinçli bir faktör olarak siyasi partinin hakim rolü, lider kültü, muhakeme, yasamanın objektif, adil ve genelin menfaatini gözetici olarak gösterilmeye çalışılması, Marksizm klasiklerinin tersine evlilik, aile, mülkiyet ve devletin kabul edilmesi, birer "burjuva aldatmacası" olarak görülen hukukta suç prensibinin muhafaza edilmesi, kahramanların ilanı, kardeşlik ve vatan sevgisi kavramlarına önem verilmesi, tatbikatta pornografi, açık saçık giyinme ve cinsi sefahat gibi kamu ahlakının bazı standartlarında ısrar edilmesi, "sosyalist vatan"ın yükselmesi için yaşamak ve çalışmak üzere yapılan çağrılar, kahramanlık edebiyatının teşviki, ideolojik ve teorik dogmatizm vs.
Dinde esas itibariyle öbür dünya vurgusu öne çıkarken, insanlar her zaman gündelik umutlarını da dine bağlarlar. Tarih gösteriyor ki, Hrıstıyanlığın yayılmasında ilk zamanlarda "agape" denilen müşterek yemekler önemli bir rol oynamıştı. "Günahların bağışlanması" için yapılan duaların çok defa "borçların bağışlanması" için taleplere dönüştürülmüş olması bir şeyler anlatıyor olmalı...
Bu gerçekler saf din ve saf materyalizmin ancak teoride varolduğunu, gerçek hayatta ise ancak bunların karışımı olduğunu söyleyen İslam'ın genel görüşünü teyit etmektedir. Bu karışımın unsurlarını birbirinden ayırt etmek bazı hallerde hemen hemen imkansızdır. Oluş halindeki evrenin karmaşık ve komleks yapısına paralel insani varoluş da karmaşık ve komplekstir. Saflık iddiasındaki tüm dinler ve ideolojiler hayata çarpana kadar saftırlar.
Gerçek hayatta -inananların Allah'ın müdahelesine pek güvenmeyişleri gibi- örneğin materyalistler de "olayların tabiî gelişimine" pek fazla inanmazlar. "Objektif faktörlere" hemen hemen hiçbir şeyi bırakmaz, bilakis insanları ve olayların seyrini bilinçli çabalarla idare etmek isterler. İdeoloji kendiliğinden ve "üretimin maddi şartları"nın bir neticesi olarak ortaya çıksın diye beklemezler. "Kendiliğinden" ortaya çıkan böyle bir ideolojinin yeterli görülmediği yerlerde devrim ithal ederler ve bu yolla da işçi sınıfının bulunmadığı yerlerde bile komünist ideolojiyi yayar ve hatta iktidar yaparlar.
Demek ki, canı gönülden istenilse de tutarlı bir ruhanî ve tutarlı bir materyalist olmak mümkün değildir. Başka bir deyişle "saf din" ve "saf materyalizm", "safi öbür dünyacılık" ile "safi bu dünyacılık" ya da "sırf Tanrı" ile "sırf insan" merkezcilikler gerçek hayatta direkten döner. Külli oluş mihverinin kaydırılmasına izin vermez. Kulli oluş bir yanını çekip sündürenleri dışına iter. Tıpkı insan vucudunun yan etki yapması gibi bir şeydir bu. Kalp beynin yerine, mide akciğerin yerine geçirilmeye kalkışıldığı zaman kabloları yanlış bağlanan cihaz gibi sigortası atar.
Kitaptaki "din olarak" İslam, muhtevasındaki külli oluşa uyumluluk kabiliyeti sayesinde bu deformeden, yani oluşun veya hayatın dışına itilmişlikten kısmen kurtulabilmiştir. Ancak aynı şeyi mevcut algıdaki "din anlayışı" olarak İslam için söylememiz mümkün değildir. Aliya İzzetbegoviç'in bu konuları genişce ele aldığı "Doğu ve Batı Arasında İslam" kitabında dediği gibi bütün dinler ve devrimler acılar ve ızdıraplar içinde doğmasına rağmen, kendi elleriyle ürettikleri statükolarda boğulurlar. "Pis gerçekler" daima o "güzelim teorileri" mahveder. Geriye kalan sadece onları gerçekleştirme çabasının bizzat kendisinden başka bir şey değildir...
